بی خوابی و درمان ان.خواب الودگی.اختلالات خواب.خمیازه.پرخوابی.کابوس شبانه .مراحل خواب.سحر خیزی.بختک.خرو پف .

 
 
نویسنده : فرزانه (ربابه)دریاباری - ساعت ٢:۳۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٩/۱٥
 

توصیه های پزشکی برای پرستار سالمندان:....... مدیریت خواب در بیماران سالمند       خواب یک بخش مهم و معمول زندگی هر فرد میباشد. خواب زمانی است که بسیاری فکر میکنند از نظر فیزیکی فعالیتی ندارند، اما ما به عنوان کارمندان بهداشت، میدانیم که این زمان، زمان فعالیت پنهان بدن است برای کمک به منظم و فعال شدن اعمال بدن در زمان بیداری. خواب اشفته در جامعه بسیار عمومیت دارد (20 درصد از بیماران مورد مطالعه) و مخصوصا در مورد بیماران سالمند و افراد مسن افزایش می یابد، حدود 50 درصد افراد بالای 65 سال با چنین مشکلاتی (پریشانی خواب) مواجه هستند. این مشکلات با افزایش بیماری و سن بیشتر میشوند.
تعریف
خواب یک حالت طبیعی فیزیولوژی است که فرد به نظر ارام، ساکت و در حالت استراحت می باشد و فعالیتهای شخص کمتر از حالت بیداری و هوشیاری است. نیاز افراد به خواب متفاوت است اما سالمندان به حدود 6 الی 7 ساعت خواب در روز نیاز دارند. خواب از دو سیکل تشکیل میشود، حرکت سریع چشم (REM) و بدون حرکت سریع چشم (NREM). خواب REM، مغز بسیار فعال است، تنفس و ضربان قلب شدید میباشد، قدرت ماهیچه ها کم است و فرد رویا میبیند. خواب NREM، چشمها کمی حرکت میکنند قدرت ماهیچه ها کم میشود و دارای 4 فاز است (فاز 1 و 2 خواب سبک و فاز 3 و 4 خواب عمیق). خواب طبیعی زمانی رخ میدهد که وارد هر 4 فاز NREM شده و سپس به حالت خواب REM برویم، سپس سیکل خواب بین فازهای خواب سنگین NREM و REM تغییر میکند. تغییر حالت خواب در سالمندان طبیعی است. این تغییرات شامل کاهش خواب شب، افزایش فاز 1 NREM (زمان بیشتری طول میکشد تا به خواب بروند)، کاهش فازهای 3 و 4 خواب NREM (تقریبا اصلا به خواب عمیق فرو نمیروند) و کاهش خواب REM میشود.این تغییرات موجب ان میشوند تا فرد راحتتر از خواب کوتاه بیدار شده و باعث افزایش چرت های روزانه میشود.

پاتوفیزیولوژی
به سختی به خواب فرو رفتن یا افزایش تمایل به خواب بی خوابی (Insomnia) نامیده میشود. چند فاکتور در دوران سالمندی به بی خوابی کمک میکنند. اولین انها جدایی سیکلهای بیداری از خواب یا ریتم خواب و بیداری روزانه است. این سیکل موثر از ترشح ملاتونین است که معمولا شبها رخ میدهد؛ زمانی که خواب شبانه بهم میریزد، ترشح ملاتونین متوقف میشود که این موضوع همچنین باعث گسستگی ریتم روزانه میشود.به علاوه هر چیزی که الگوی خواب طبیعی و تولید ملاتونین را تغییر میدهد، این پتانسیل را دارد تا با تغییر در سیکل خواب و بیداری باعث تغییرات بیشتری در الگوی خواب بشود. به علاوه افزایش سطح کورتیزول باعث تغییر در سیکل بیداری از خواب میشود.عملکرد ضعیف سیستم تنظیم کورتیزول نیز ممکن است باعث بیداری در زمانهای نا مناسب در سیکل خواب – بیداری میشود.
کم شدن توانایی خواب میتواند بر اثر فاکتورهایی فراتر از تغییرات مربوط به سن باشد. بر هم زنندگان خواب مانند حرکتهای بدن یا مشکلات تنفسی در خواب ( فرایند اسیب تنفسی به نام اپنه – قطع موقت تنفس – و یا خور و پوف شناخته شده اند) ممکن است باعث این موضوع بشوند. بیماریهای روانی مانند افسردگی، چند شخصیتی، و نگرانی نیز میتوانند بر الگوهای خواب تاثیر گذار باشند. دمانس (زوال شدید عقل به علت بیماری مغزی) نیز میتواند بر الگوی خواب تاثیر گذار باشد. دردهای مزمن و دیگر مشکلات پزشکی نیز ممکن است باعث تغییر در توانایی فرد برای خواب بشوند، و یا دیگر حالتها (مثل تراکم خون در عضلات قلب و یا سکته قلبی همراه با احتقان، عفونت ادراری و یا یائسگی) نیز ممکن است باعث افزایش بیداری در شب بشوند. استفاده از داروها برای معالجه بیماریهای مزمن درست مانند استفاده از درمانهای مشکلات خواب (مانند الکل) نیز میتواند باعث تغییر در الگوی خواب شود.

انسیدانس
گزارشات مختلفی وجود دارند اما همه انها افزایش بیخوابی را در سالمندان رو به افزایش نشان میدهند: حدود 35 درصد از افراد 60 سال و حدود 50 درصد از افراد 65 سال و بالاتر از مشکلات خواب شکایت دارند. این میزان در بین سالمندانی که در اجتماع زندگی میکنند (حدود 50 درصد افراد بالای 65 سال) در مقایسه با سالمندانی که تحت مراقبت پرستاران قرار داشته اند (که در بین این افراد این مشکلات حدود 70 درصد بوده است) کاهش یافته است.

یافته های بالینی
اغلب خود سالمندان در مورد مشکلات خواب صحبت میکنند. ممکن است در مورد ناتوانایی در به خواب فرو رفتن، ناتوانایی در خواب ماندن، راحت از خواب بیدار شدن، زود از خواب بیدار شدن، چرتهای روزانه، افزایش خستگی، و یا عدم توانایی برای تمرکز کردن خود گلایه بکنند. ممکن است خسته به نظر برسند، قدرت حافظه و تمرکزشان کم شده باشد، و یا اظهار کنند که بیماری مزمنی دارند. بررسی فیزیکی و سابقه بیمار به همراه ازمایش وضعیت ذهنی میتوانند به تشخیص مشکل کمک کنند.

تشخیصهای مختلف
علل مشکلات خواب شامل خواب ناکافی، اضطراب، افسردگی، مشکلات چند شخصیتی، مشکلات خواب مربوط به مصرف الکل، و دیگر مشکلات روانی، خواب ناکافی بعلت بیماری (مانند مشکلات تنفسی در هنگام خواب، حرکت مدام اعضای بدن، درد، زوال عقل و و بیماریهای کرونری) و یا اختلالات پزشکی بر خواب میشوند.

تشخیص
ازمایشات فیزیکی و سابقه بیمار به همراه توجه به رژیم غذایی مصرفی الکل و عادت سیگار کشیدن اولین مرحله برای تشخیص مشکلات خواب هستند. میزان خواب به مدت 1 الی 2 هفته باید توسط بیمار ثبت شود؛ و اگر هم امکان دارد این کار توسط همسر بیمار نوشته شود؛ و کامل شوند. ازمایشات دیگر بستگی به پیشینه و و ضعیت جسمی فرد (H&P) دارد، اما ممکن است شامل ازمایشات میزان گلبولهای خون، پرونده کامل پزشکی (CMP)، تیروئید، عکس قفسه سینه (CXR)، الکتروکاردیوگرام و تصویر سم شناسی (زهر شناسی) باشد. در مواردی که شک به مشکلات تنفسی در زمان خواب (اپنه) و یا حرکات برهم زننده خواب وجود دارد ارجاع به متخصص خواب برای پولی سونوگرافی و تشخیص اختصاصی توصیه میشود.

مدیریت بالینی
1 – بیماریهای جسمی و روانی را کاملا معالجه کنید.
2 – شروع کنید اندازه های مناسب خواب سالم
مانند
• برنامه ورزش، بین 3 تا 4 ساعت پیش از خواب ورزش پایان یافته باشد.
• هر روزه در فعالیتها خارج از منزل شرکت کنید(از عینک افتابی استفاده کنید).
• عصرها نور محل را زیاد کنید (مخصوصا در پاییز و زمستان).
• از مصرف الکل خودداری کنید (ممکن است موجب بیداری زود هنگام شود).
• بعد از ظهر ها از مواد کافئین دار استفاده نکنید.
• مصرف مایعات را بعد از شام محدود کنید (از مصرف nocturia بکاهید).
• از مصرف تنباکو خودداری کنید (مخصوصا در موقع خواب).
• در طول روز حدود 30 دقیقه و یا کمتر چرت بزنید.
• از تخت خواب به عنوان میز کار و یا میز تحریر استفاده نکنید (برای انجام کارها و مطالعه).
• اگر بیدار شدن شما از خواب بیش از 30 دقیقه طول میکشد، از رختخواب بلند شوید (این موضوع به افزایش خواب در روز منجر میشودبعد از بیدار شدن از خواب در رختخواب باقی نمانید.
• یک برنامه تمدد اعصاب در زمان خواب خودتان قرار دهید (به عنوان مثال محیط ارام، موسیقی ارامش بخش، مطالعه، دمای مناسب هوا، دوری از سر و صدا، تکنیکهای تمدد اعصاب و تخیل سودمند هستند).
• یک برنامه ریزی منظم برای کنترل دردهای شبانه خود داشته باشید.
• ساعت خواب و بیداری هر روزتان را تعیین کنید (این کار را به صورت یک عادت برای خودتان بوجود بیاورید).
• از زود رفتن به رختخواب، بمنظور اینکه زودتر بخوابید و خوابتان افزایش یابد بپرهیزید.
• در خانه های سالمندان، محیط را در طول روز روشن و در شب تاریک نگاه دارید.
• در خانه های سالمندان هم اتاقی ها را بر اساس نیازهای شبانه شان دسته بندی کنید تا افرادی که میتوانند راحت بخواب بروند با این مشکلات خواب روبرو نشوند.
3 – شروع کنید به یادگیری رفتارهای درمانی، تا هر کدام از این فاکتورها را حفظ کنید. (به گفته پژوهشگران رفتار درمانی برای بهبود کیفیت خواب در سالمندان بسیار مفید است و می توان از این شیوه به حای تجویز قرصهای خواب آور برای افراد مسن استفاده کرد؛ پژوهشگران با بازبینی نتایج حاصل از بیست و سه مطالعة پژوهشی دریافتند، شرکت افراد سالمند در نشستهای درمانی مبتنی بر تغییر رفتار مانند درمانهای شناختی – رفتاری در بهبود کیفیت خواب افراد سالمند تأثیر بسزایی دارد.)
4 – یادداشت زمان خواب را برای قضاوت، درباره الگوی خواب ادامه دهید.